نوآوري و شكوفائي امروز

حاصل خودباوري انقلاب اسلامي       

 امروز با توجه به رهنمود مقام معظم رهبري دامه افاضاته در پیام تحویل سال همه ما به نوآوري و شكوفائي مي انديشيم . نوآوري لازمة شكوفائي است . بايد بدانيم از كي نياز به نوآوري احساس شد . موفقيت هايي كه در علوم فيزيك ، زيست شناسي ، پزشكي ، مكانيك ، كشاورزي و ... بوده  حاصلِ به دست گرفتن ابتكار عمل در توليد علم و فن آوري در اين مرزوبوم در سال هاي گذشته است . حال اين ابتكار كي و چگونه به دست آمد ؟! قطعاً یک زماني اين خودباوري و تعقل استنتاجي در جامعة علمي ما آغاز شده و به تدريج رونق گرفت .از پیش اداره كشور محتاج نيروي متخصص بود به نحوي كه اين نيروي متخصص بتواند نيازهاي آن را برآورده كند . البته از ساليان گذشته تخصص هاي كلامي در ايران رايج بود . لکن با توجه به پيشرفت هاي دنيا در بستر صنعت و توسعه شهري و اقتصاديِ ناشي از آن آن چه در ايران محسوس بود ، عدم روی آوری به دست آوردهاي صنعتي و به تبع آن دست آوردهاي اقتصادي بود . به همين علت هم شايد معمار انقلاب اسلامي آن زمان فرياد مي كشيدند كه اقتصاد ايران بيمار است . صنعت و توسعه اقتصادي نيازمند دانش و فراگيري آن بودند. با اين كه مدت ها بستر دانشگاه و تحقيق در ايران وجود داشت (50سال) ، نتيجة ارزشمندي به دست نيامده بود . عمدة توسعه اي هم كه در زمينه صنايع خودرو ، ريلي ، تأسيسات عمراني ، تجهيزات انرژي و ... به دست آمده بود ، اثر حضور كارشناسان خارجي در ایران بود كه طبيعتاً از محل خريد فن آوري  آنان با هزینه ها و چاکری های گزاف  بود .

   با اين اوصاف پس از انقلاب در اين بستر ضعيف چه بايد مي كرديم . براي استقلال يافتن از استعمار و اداره مملكت نياز به تخصص ، فن آوري و دست آوردهاي علمي بود . بهترين راه براي دست يابي به فنون علمي اين بود كه بايد خود ابتكار عمل را به دست بگيريم . رهنمود امام امت اين بودكه استقلال مغزي شرط اول استقلال است(1). يكي از نعمات انقلاب ايران ، رهبري داهيانه و مقام ولايت فقیه بود  . با اين نعمت عظمي بود كه باور داشتيم مي توانيم به آن چه بايد دست مي يابيم . ريشه علوم ، روشِ صنايع ، اختراعات و اكتشافات و فلسفة زندگي نوين ،كامل و عالي را پيامبران و پيشوايان از آدم تا خاتم (ص) و ائمه به بشر آموختند(2) . لکن با توجه به پيشرفت هاي به دست آمده در دنيا ما هنوز مثل كارواني بوديم كه پس از وقت نماز تازه بيدار شده باشد . اما چاره اي نبود . بر ايران كساني سيطره داشتند و مدت ها بساطي پهن كرده بودند براي اين كه جوان هاي ايران تحصيلات حسابي نكنند و استعدادشان شكوفا نشود(3) . همين ها بودند كه فضاي كشور را بي استعداد جلوه مي دادند و مي گفتند ما به غير از لولهنگ ساختن چيز ديگر بلد نيستيم ، هرچند بارها خمينيِ بت شكن(ره) گوشزد مي كرد اتم هم مي شود ساخت  ؛ هواپيما هم مي شود ساخت(4) . پس از انقلاب نیز برخي افكار و انديشه ها به توانستن باور نداشتند و منش ، الگو و مأواي خود را در بطن استعمار مي جستند . امام خميني(ره) با نداي حق طلبي خود با اين روشنگري و حكم اين كه ما خودمان خودمان را اداره مي كنيم(5) تأكيدكردند بايد فرم غربي كشور به فرم اسلامي برگردد و بدانيم ما كي هستيم و چي هستيم و به كه احتياج داريم و به چه احتياج داريم(6) . ايشان فرمودند : «تا ما از غرب زدگي درنياييم و خودمان را عوض نكنيم و نشناسيم ، نمي توانيم مستقل باشيم ، نمي توانيم هيچ چيز داشته باشيم(7) ».  بله اگر خود را نشناسیم ، دانش مورد احتیاج خودمان را هم نخواهیم شناخت . برای این که دانش در خدمت جامعه ای باشد باید از رنگ همان جامعه باشد و نیاز همان را برآورده کند یا به اصطلاح بومی باشد . لازمه ی این هم یافتن خود و برای فرهنگ خود دانش را ارتقاء دادن است . معمار كبيرانقلاب اسلامي همواره نسبت به فرهنگ پذيري صرف از فرهنگ صادراتي غرب هشدار داد تا از پذيرش و تقليد آن بيرون بيائيم . آري اين گونه مي توان مستقل شد(8) . باور به خود هنگامي ايجاد مي شود كه فرهنگ استبدادزده را از خود دور كنيم و بگوئيم ما مي توانيم . آن گاه كه منابع خود را بشناسيم . بدانيم جوانانمان ذخائر روي اين زمين اند(9) . آن گاه با دریافتن این استعدادها و فرصت دادن به آن ها مي توانيم شرايط ترقي علمي را به دست آوريم . چنان كه بعد ها توانستيم و همانطور كه ذكر شد به دانش و فن آوري دست يافتيم .

   در سایه رهبری داهیانه ، اینک به خودباوری رسیده ایم . بدیهی است یکی از جهات باور به خویشتن ، باور به توانایی ها است . یکی از توانایی ها نیز توان خلاقیت و نوآوری است . چنان كه نوآوري خود شامل روش ها و توانايي های مختلف مي شود . در چنان زمانی امام خمینی ما را با خود باوری رهنمون ساخت و توصیه های ایشان در زمانی که همه استعدادها را به نوعی سرکوب کرده بودند ما را آگاه و بیدار ساخت . امروز نیز رهبر اسلامی ، نماینده خلف ولایت با رهبری داهیانه خود جامعه را به این سمت رهنمون می شود و فکر به نوآوری را بر همگان واجب می داند . زمانی اگر جهادمان بر این بود که خودمان را دریابیم ، اینک نوبت آن است که از این خودِ توانا استفاده کنیم و هرچه بیشتر شکوفا شویم .

   آری ديگر استعداد خود را به اندازه لولهنگ رزم آرا نمي شناسيم . به توانائي اتم و هستة آن فكر مي كنيم ، به ساختن هواپيما و درك تكثير و بهره برداري از سلول هاي بنيادي . آن حالا مانند ستاره هايي هستيم كه ديگران استعدادهاي خود را با ما مقايسه مي كنند . آن موقع اگر ستاره اي را مي ديديم و حيرت مي كرديم و به استعداد و تواناييِ خود طعنة لولهنگ مي زديم ، الآن در سایه خودباوري ، منازل و مسير همة ستاره ها را مي دانيم(10) و اگر آن زمان نفس هاي برخي بر جلوه هاي ظاهري غرب متحير گشته و هوس هايمان بر مظاهر  نفساني آن بازيچه مي شد و همه به فکر استفاده از دست آوردهای دیگران برای پروراندن نفس خود بودند ، اكنون نفس هر ايراني آكنده از علم و ايمان است و مي تواند همة صورت هاي ذهني و تصوراتش را  با خلاقيت نفسش ايجاد كند(11) . امروز قلب و دل هر ايراني به اشتياق تعقل و خلق آثار علمي رهگذار مي شود و نفس و روح خود را نیز با خدمت برای شکوفائی صیقلی می دهد . .

(1) بيانات امام خميني(ره) در جمع گروهي از پيشه وران اصفحان در سال 21/9/58

 (2) انقلاب علمي : مرحوم مصطفي نوراني اردبيلي ، انتشارات مكتب اهل بيت 58 ، صفحه 8

(3) بيانات امام خميني(ره) در جمع ايرانيان مقيم خارج در سال 17/8/57 ، صحيفه امام جلد4

(4) سخنراني در مسجد اعظم قم در سال 26/1/43

 (5) بيانات امام خميني(ره) در جمع عشاير آذربايجان شرقي در سال 27/6/58 ، صحيفه نور جلد 9

(6) بيانات امام خميني(ره) در جمع گروهي از بانوان فرهنگي و مربيان قران كاشمر درسال 22/6/58 ، صحيفه نور جلد 9

(7) بيانات امام خميني(ره) در جمع اعضاي انجمن اسلامي پرسنل نيروي هوائي جمهوري اسلامي ايران  در سال 10/6/58 ، صحيفه نور جلد 9

(8) بيانات امام خميني(ره) به مناسبت 17شهريور در سال 17/6/58  ، صحيفه نور جلد9

 (9) سخنراني به مناسبت پايان سال تحصيلي علوم اسلامي در مسجد اعظم قم در سال 18/6/43 ، زندگي و مبارزات امام خميني(ره) انتشارات محمد ، صفحه138

(10) همة مردم ستاره ها را مي بينند ولي فقط كساني به وسيله آن ها هدايت مي شوند كه مسير و منازل آن ها را بدانند ....( امام موسي بن جعفر(ع) ؛ تحف ، صفحه 392 )

(11) همة صورت هاي ذهني و تصورات نفس بدون واسطه انجام مي گيرد و تنها خلاقيت نفس است كه آنها راايجاد مي كند . (امام خميني؛ طلب و اراده ترجمه سيد احمد فهري1362، صفحه 110 )

لولهنگ : آفتابه